Maart: Begin niet te vroeg.

Na een heel natte, sombere en tamelijk warme winter begint het bij velen al te kriebelen om aan de slag te gaan. Nu de eerste krokussen en sneeuwklokjes, na een korte periode van lichte kou in februari, er beteuterd bijstaan; beginnen de eerste knoppen en bloemen zich te tonen aan de berken, wilgenstruiken en fruitbomen. Plotse vorst slaat onverwacht toe en zorgt voor veel schade. Belangrijk is nu om niet te vroeg beginnen en de grond pas te bewerken als de eerste zonnestralen voor enige warmte en een beetje uitdroging zorgen.

Heb je vorig jaar, of het daaraan voorafgaande jaar je tuin bekalkt, wacht dan tot volgend jaar om alles te bekalken. Best is telkens 3 jaar tussen elke kalkbeurt te laten. Kalkminnende planten (vb. buxus, het gazon) kunnen tussenin eens extra bekalkt worden, maar best met een kalk van natuurlijke bron (vb. zeewierkalk) en in een lage dosis. Bemesten (kunstmest) is nog te vroeg, alhoewel het begin maart het ideale moment is om wat humus aan te grond toe te voegen, of je compostbakken uit te strooien. Doe de 2 echter niet samen, bekalken en humus (bevat veel kalium) werken elkaar tegen. Vanaf nu kan je ook de vaste winterbescherming van je planten verwijderen. Wordt hevige nachtvorst voorspeld, dek dan de avond vooraf je planten zachtjes toe. Een vliesdoek kan in deze periode veel zwaar werk licht maken (de grond behoudt zijn warmte en lucht en licht hebben vrij spel).

Ben je van plan om deze maand je eerste stappen in de moestuin te zetten, wacht dan tot het overdag voldoende warm is (dagtemperaturen hoger dan 12°) en de bovenste laag stilletjes aan opdroogt. Je kan alle bovengronds groen afhakken, afmaaien, afsnijden of doodspuiten met een organisch middel Je kan het groen, op voorwaarde dat de hele plant onder de aarde zit. Verwijder wel de wortels van netels, paardenbloemen, veldkers en pemen uit de grond of je hebt gedurende het jaar hier heel veel last van. Als de grond voldoende droog is, dan is hij veel makkelijker om te bewerken, of bewerk in kleine stukken ineens. Een spitvork gebruiken is gemakkelijk op zwaardere grond, maar je gaat hierbij niet zo diep. De omgespitte grond laat je ruwweg liggen tot het moment dat je gaat zaaien of planten. Op die manier droogt de grond beter uit en warmt hij sneller op. Bij het zaaien of planten, zal je het opschietend onkruid ook beter onder controle kunnen houden. Hanteer enkele basisprincipes en het tuinwerk zal in de loop van het jaar eenvoudig zijn. Laat onkruid best nooit bloemen of zaden vormen, verwijder alle soorten penwortels (stevige wortels die meestal recht de grond ingaan) en pemen (witte wortels die gemakkelijk in stukken breken). Heb je groenten geoogst, verwijder dan de resten van de planten en onkruid of spit ze in en beplant of bezaai het stuk zo snel mogelijk (desnoods met groenbemester). Zorg ervoor dat de grond (zeker vanaf begin mei) de ganse zomer begroeid is.

Februari: de eerste tuinwerkzaamheden

Februari is de maand waar de eerste tuinwerkzaamheden starten. De dagen kunnen nog heel koud en somber zijn. Op het einde van de maand laten de eerste zonnestralen zich meestal zien. Hoofdzaak is je grond te verluchten, te laten opwarmen en te laten drogen. Hopelijk vriest het niet te hard, of al je werk is nutteloos. Gebruik deze periode ook om de tegels op het terras te controleren: vervang gebroken tegels, maak de voegen onkruid- en mosvrij. Spuit de klinkers schoon met hoge druk en vul de voegen. Maak ook je dakgoten vrij van alle vuil. Nestkastjes worden uitgekuist en proper gemaakt; laat de vogels zich wennen aan deze nestgelegenheden.

Bewandel het gazon niet als het bevroren is, maar ruim de laatste bladeren en takjes ervan. Bekijk welk onkruid je alsnog kan verwijderen uit gazon en borders. Als het niet vriest kan ja al eens kijken welke planten je nog wil scheuren, verplanten of afleggen. Nu moet je vooral rondkijken in je tuin. Welke boom mag gesnoeid worden? Waar zitten dode en afgestorven takken? Als het warm genoeg is kan ik de rozen al inkorten tot 2 à 3 knopen. Kan ik mijn gekiemde aardappelen op een mooie dag al eens buiten in de zon zetten? De uitgebloeide struikheide (Erica) moet nu gesnoeid worden, net als de winterjasmijn. Sneeuwklokjes kunnen na de bloei verplaatst worden. Wanneer we toch bezig zijn kunnen we de afgestorven bladeren en delen van de meeste planten verwijderen om toe te laten dat ze nieuwe scheuten krijgen.

Als het niet vriest gaan we wintergroene struiken aanplanten: buxus, taxus, lonicerahaag e.d. of coniferen en klimplanten. Klimop kan je nu met de haagschaar bijsnoeien om zijn compactheid te benadrukken. Bomen kunnen op hun definitieve plaats gezet worden. Voor fruitbomen en bessenstruiken is het hoog tijd om deze aan te planten.

Ga nog niet te veel in de grond aan het werk, het is eigenlijk nog te koud. Wel mag je al gerust de ramen van de koude bak en de serre afwassen. De koude bak en de serre mogen al omgespit worden of een eerste maal gelucht. In februari kan je al wat kalk aan de grond toedienen net als bemesting. Gooi wat organisch afval van de composthoop tussen je borders. Geef nog geen scheikundige meststoffen. In de koude kas zaai je kervel, spinazie, radijs, tuinkers, wortelen en in bakjes kan je de eerste plantjes van brocolli, koolrabi, sla en zomerspinazie opkweken.

Op de vensterbank in huis kan je nog volop kiem- of spruitgroeneten zaaien, zoals tuinkers, alfa-alfa, radijs, selderij, prei, boekweit, zonnebloem, paardeboon, look, ajuin, rijst, tarwe, spelt … .

December / januari: plannen maken

December, een koude, kille maand waarin het tijd is om de resultaten van het voorbije jaar te overlopen. Ook de tijd waarin we weeral eens van seizoen veranderen en we na de langste nacht dagen krijgen die stilaan langer worden. December en januari zijn ook de maanden waarin we plannen maken over hoe we onze tuin het volgende seizoen zullen indelen, een zaai- en plantplan maken en onze eerste bestellingen plaatsen. Welke nieuwe soorten en rassen zullen in 2018 op de markt komen? Welke nieuwe trends zullen hun intrede doen?

“Steeds kleiner en efficiënter” is één van de nieuwe trends die de huiskamer verovert en die zelfs de duurzame en biologische teelt een stimulans geeft, en dit zowel binnens- als buitenshuis. Onlangs maakte ik kennis met het “vensterbanktuinieren”. Naast het feit dat je, voornamelijk in deze wintermaanden, bepaalde kiem- of spruitgroenten opkweekt in een bokaal of op een vochtige bodem (zonder aarde), kan je heden ten dage kant en klare pakketten kopen om planten te telen op je vensterbank (zie onderstaande foto’s).  Het geheel bestaat uit een houten bakje, één of twee plastieken potjes, een onderschaal en zaad. In het houten bakje plaats je de onderschaal die je vult met gewoon kraantjes- of regenwater. Het bovenste potje (wit met een gat op de zijkant) vul je met bloemaarde, zodanig dat het gat vrij blijft. Dit gat dient om later water bij te geven. Eens je de aarde hebt aangebracht, zaai je enkele zaadjes van de groente die je wenst (meestal en voor het beste resultaat salade of kruiden). Je kan ook verse plantjes kopen in het tuincentrum. Je plaatst het geheel op de vensterbank in een verwarmde huiskamer. De planten zullen rustig opgroeien zonder zorgen. Je kan er tevens voor kiezen om kant en klare planten te gebruiken (kleine pepertjes als voorbeeld – zie foto).

Wisselteelt, belangrijk in het tuinplan.

Heb je wat meer plaats en wil je de huiskamer mooi decoreren, dan kan je gebruik maken van de grotere plantbak waarin je tot vier plantmogelijkheden hebt. Dit is ideaal om tuinkruiden in te telen. In dit systeem  wordt gebruik gemaakt van een wiek die het vocht laat opstijgen vanuit een onderschaal. Wanneer je in de eindejaarsperiode verse tuinkruiden koopt die in plastiek verpakt zitten, verwijder dan bij je thuiskomst zo snel mogelijk de plastiek die rond het groen zit en laat de plant zich aanpassen aan de omgeving. Stop deze planten, als ze goed gebleven zijn, na enkele dagen in dergelijke plantbak en je zal enkele maanden kunnen genieten van je kruiden.

Natuurlijk kan je eenvoudiger blijven door je kruiden en plantjes te kweken in oude plastiekflessen of lege conservenblikken. Op die manier ga je duurzamer tewerk. In ieder geval kan je (zolang het niet vriest) deze methodes buitenshuis gebruiken of om je eerste vroege plantjes op te kweken die je later op het seizoen wenst buiten te planten.

Oktober, opruimmaand in sier-, fruit- en moestuin

Oktober is de ideale maand om op te ruimen in de siertuin, fruittuin en moestuin. Dit jaar is het zo dat door de uitzonderlijke weersomstandigheden enkele bomen en struiken de geest gegeven hebben; dit zijn de eerste planten die we ruimen. De planten met rijpe zaden en bessen plukken we in zoverre de bessen eetbaar en de zaden bruikbaar zijn. Het laatste rijpe fruit (appelen, peren, herfstframbozen, late pruimen, noten, kastanjes…) wordt geplukt of geraapt. Het afgevallen en aangetaste fruit wordt opgeraapt en op de composthoop gegooid. Pompoenen en courgettes worden op een droge plaats bewaard. Sommige van deze vruchten, bessen en afgestorven takken zijn ideale elementen om mee te bloemschikken. Droogbloemen en de hortensiabloemen kan je knippen als ze voldoende droog zijn en knisperen tussen de vingers. Hulst begint te bloeien en hemelsleutel verkleurt, verkleurde bladeren vormen een mooie achtergrond. Kuis je siertuin niet te geweldig op; sommige stengels en verdroogde takken zorgen bij dauw en omgeven door spinnenwebben voor mooie herfsttaferelen in de tuin.

Zolang het niet vriest kan je vaste planten scheuren en verplanten. Niet winterharde planten ontvangen best geen water meer en krijgen een winterbescherming (luchtig materiaal, gaatjesplastiek, …) of verhuizen naar een vorstvrije plaats. Heesters verplant je pas als ze hun bladeren hebben verloren. De vlinderstruik en het kaasjeskruid worden met een derde ingesnoeid (definitieve snoei gebeurt pas in het voorjaar). Snoeihout leg je op een hoopje met daartussen wat droge bladeren. Plaats hierbij een huisje voor egels en misschien logeert hier binnenkort familie egel. Bloembollen kunnen nog geplant worden. De bollen van begonia’s, dahlia’s, gladiolen en canna’s worden uit de grond gehaald en droog en vorstvrij bewaard.

In de serre en koude kas wordt veldsalade gezaaid en sommige groenten ingekuild (prei, wortelen, knolselder, …). De eerste witloofwortelen worden aangeschaft en geforceerd. Afgevallen bladeren en takken worden regelmatig verwijderd van het gazon. De composthoop wordt gezeefd en gebruikt op vrije percelen. Knoflook moet je nu planten. Gele bladeren van kolen worden verwijderd en we zaaien nog wat spinazie, veldsla of winterpostelein.

Vrije percelen worden in “winterwerk” gelegd en op de bolle ruggen worden groenbemesters gezaaid. Groenbemesters zijn planten die niet veel hulp vragen, maar een grote hulp bieden in het voorjaar. Er bestaan verschillende soorten en ze kunne bijna altijd gezaaid worden. Met groenbemesters verhoog je het percentage organische stof en het stikstofgehalte in de bodem. Ze helpen ook de bodemstructuur te verbeteren en beperken de onkruidvorming. De meest gebruikte soorten zijn facelia, lupine, wikke, rogge, mosterdzaad enz. …

Juni: de tuinbeurzen voorbij

Juni, een maand waarin de tuinbeurzen voorbij zijn en de meeste planten en bloemen gekocht, geplant en gezaaid zijn. De eerste bezoeken aan andere tuinen brengen inspiratie en nieuwe inzichten. Alles groeit volop en begint zijn pracht te tonen. Andere planten zijn uitgebloeid en mogen gesnoeid, ingekort of opgekuist worden.

Blauwe regen

De blauwe Regen of Wisteria en de gouden regen zijn ver uitgebloeid en krijgen grote peulen. Als je deze peulen verwijdert (let op: deze zijn zeer giftig), dan krijg je het volgende jaar een grotere bloei. De zaaddozen en uitgebloeide bloemen van rhodendron, lupine, ridderspoor, euphorbia en veronica kan je tussen duim en wijsvinger voorzichtig plukken. Kolkwitzia, Jasmijn, Photinia, Psychocarpus, Weigela, Deutzia en andere voorjaarsbloeiende struiken mogen nu ingekort worden. Verwijder ook telkens een paar van de oudste takken, dit houd uw struik jong. De hagen van taxus, buxus, haagbeuk, beuk, liguster, hulst, Leyland-coniferen mogen een eerste maal gesnoeid worden en best voor de langste dag, 21 juni (in augustus volgt een tweede snoeibeurt).  Wil je nu stekken snijden, dan kan dit van kattenkruid (Nepeta), Sedum, Anthemis, Dianthus en enkele andere planten. In de borders zal niemand je verbieden om onkruid te wieden.

 

Lees verder

Lentekriebels

Maart, maand van de eerste lentekriebels en de maartse buien die de kop opsteken op onverwachte momenten. Maart is ook de maand waarin we de tuin verder opkuisen, verdorde stengels en verdroogde bladeren verwijderen. Maand waarin we de rozen een laatste snoeibeurt geven en de takjes op 2 ogen zetten en het verdroogde hout uit de plant verwijderen. De vlinderstruik, hydrangea, kornoelje worden kort gesnoeid. Planten die niet in het voorjaar bloeien, kunnen nu nog met de kluit verplant worden, mits zij nog geen bladeren hebben.

De tuin wordt een eerste maal licht bemest. Zuurminnende planten (vb: camelia, heide, azalea, calluna, skimmia en rhododendron) kunnen wat turf aan de voeten gebruiken. Grote vaste planten worden gescheurd om vernieuwing toe te laten. Ben je een nachtbraker, vang dan ’s nachts de slakken weg; zoniet, gebruik natuurvriendelijke slakkenkorrels. Slakken zijn nachtdieren en komen vanaf maart bovengronds om na twee à drie weken de eerste eieren te leggen.

Lees verder

Het tuinseizoen start

Tuinseizoen, HelleborusTuinseizoen: februari, een maand van koude, sneeuw, dooi en langer wordende dagen, de eerste verlangens naar een zonnige, warme zomer. Februari is ook de maand van groen, geel, wit, rood, kortom allerlei kleuren in de tuin en in huis. In de tuin is het vooral de maand waarin bomen, struiken en heesters ontwaken, helleborussen en sneeuwklokjes bloeien, krokussen de kop opsteken.

Als de zonnestralen piepen en zorgen voor de eerste opwarming, dan pas kunnen we aan de slag. Eerst gaan we, op dagen dat het niet vriest, onze fruitbomen een groeistoot geven door te snoeien (snoeien doet groeien of bloeien). Hierbij gaan we overdacht en consequent tewerk. Gekwetste, in elkaar verstrengelde en gekraakte takken worden verwijderd, kruisende en afgestorven takken zijn overbodig, we zorgen voor lucht en licht in de boom of struik.
Lees verder