Categorie: Groene vingers

Er is weer een jaartje voorbij, daarom wens ik U en uw familie het allerbeste toe, moge uw tuin groeien en bloeien en u niet te veel werk bezorgen. Een vruchtbaar jaar toegewenst ! Ondertussen zijn al een paar pittige periodes voorbij met sneeuw, veel water en veel wind. Onze grond is goed bevroren geweest en ook goed doorspoeld. Ideaal om wat meer leven in de tuin te brengen, wat meer biodiversiteit, want die is overal rondom ons.

In februari kunnen we al veel gaan wandelen, de dagen zijn al wat langer, droger en zonniger. Maar als je gaat wandelen in de natuur, stoor dan de dieren niet. Velen zitten nog in hun knusse schuilplaats (egel, eekhoorn, slaapmuis, vleermuis, kikker, pad, salamander, …) of komen stilaan terug tot leven. Verstoor deze dieren niet als ze nog slapen. Als je dat doet, dan gaan ze misschien hun allerlaatste reserves aanspreken om weg te vluchten of zich te verstoppen. Daaraan gaan ze dood ! Blijf bij het wandelen ook steeds op de paden en wegeltjes en maak zo weinig mogelijk lawaai. Tref je kikkers, padden of salamanders aan die al op zoek zijn naar een partner of een vijver, help ze dan de weg of het pad over zodat ze niet plat gereden worden.

Februari is de maand waarin we bomen gaan snoeien, niet als het vriest en pas naar het einde van de maand toe. Let bij het snoeien op de knoppen, je hebt bloemknoppen en bladknoppen. Let er op dat je niet te veel bloemknoppen wegknipt, dit zorgt voor minder bloei en opbrengst. Maar wist je dat je aan knoppen ook bomen kunt herkennen? De takken en twijgjes die zullen uitkomen zitten nu nog verstopt in knoppen. Zie je langwerpige, spitse knoppen met roodachtige glanzende schubben, dan zal dit meestal een eik zijn. De knoppen van paardenkastanjes zijn dik en spits en hebben plakkerige schubben.

Wil je wat meer kleur in je tuin brengen en wat meer hoogteverschil, probeer dan verticaal te tuinieren. Dat kan op allerlei manieren, maar je hebt steeds een drager nodig. Dat kan een bestaande wand zijn, maar ook houten paletten of bloembakken en potten. Ik was onlangs bij iemand die een verticaal tuintje in zijn huis had gemaakt met proefbuisje gevuld met water. In elk buisje zat een andere stek van kamer- en andere planten. Op die manier had hij een mooie en nuttige decoratie gemaakt die hij regelmatig veranderde. Eens de stekjes genoeg wortels hadden, werden ze verplant naar de pot of volle grond; Het principe bij verticaal tuinieren is eenvoudig: wortels groeien op een dikke laag die het water en de voedingsstoffen vasthoudt. Het vochtig houden gebeurt met een goed irrigatiesysteem. Gebruik je bijvoorbeeld buizen waarin je planten zet, denk er dan steeds aan dat alles vochtig moet blijven.

Misschien kan je dit jaar eens Valentijn (14 februari) vieren op een manier met aandacht voor duurzaamheid en biodiversiteit. Gebruik biologische (vegetarische, veganistische) make-up of geurstof. Zorg voor een ruiker lokaal gekweekte bloemen zonder dat ze behandeld werden met pesticiden of andere kunstmatige middelen. Reserveer een tafel in een lokaal restaurant waar lokale biologische producten geserveerd worden, als dan niet vegetarisch of veganistisch. Ga naar dit restaurant te voet of met de fiets, laat de auto die ene keer aan de kant staan. Alle beetjes helpen.

We hebben tot nu toe een droog, warm jaar achter de rug, met mooie resultaten in de tuin, weinig wind en weinig regen. De bladeren vielen laat, maar snel van de bomen. Ik hoorde begin november nog meerdere malen een grasmachine. Was dit om bladeren te ruimen of gras af te rijden? In ieder geval was het weer nog verbazend goed met een hoge temperatuur begin november. Ideale gelegenheid om wat op te ruimen in de tuin.

December is een maand waarin de dagen kort een somber zijn. Er valt niet veel meer te doen in de tuin behalve op te letten bij vorst. Je kan natuurlijk ook van de gelegenheid gebruik maken om je materiaal dat je gebruikt in de tuin, af te kuisen, in te vetten en weg te bergen. Of je ruimt je bergruimte, hok of tuinhuis eens grondig op. Misschien gebruik je de gelegenheid om de nestkasten, bijen- en/of insectenhotels en voederplanken eens uit en af te kuisen zodat nieuwe mogelijkheden zich aandienen om vogels en insecten een veilige verblijfplaats voor de winter te bieden. Bij vorst moet je er aan denken dat vogels en andere dieren graag drinken, maar niet verdrinken. Spaar je oude broodresten, droog ze of strooi ze uit op het gazon om de vogels een kans te bieden om te overwinteren. Hang voeder- of vetbollen op met extra voeding. Let wel op: doe dit alles met mate en op die manier dat je geen ander ongedierte aantrekt. Zorg er ook voor dat je eigen kippen, eenden, ganzen en ander gevogelte NIET in contact komen met wild gevogelte, de vogelgriep is momenteel op gang. Denk er aan om voedsel- en drinkbakken binnen in het hok te plaatsen en af te schermen zodat mussen, mezen, winterkoninkjes en ander gevogelte niet aan de bakjes van je eigen dieren kunnen!

Vanaf januari gaan we een nieuw tijdperk tegemoet. We moeten er aan denken om ons afval meer en grondiger te sorteren. Je vraagt je waarschijnlijk af: Wat heeft dit te zien met de tuin?. Wel, veel meer dan je denkt. Je kan er voor kiezen om voortaan je overtollige etensresten en groenafval te composteren. Weet dat bij het composteren vleesresten, resten van exotisch fruit en groenten, eierschalen, schelpen, gekookt afval, beschimmeld en verrot afval echter NIET thuishoren op een composthoop en dat je dit alles NIET meer kwijt kan bij het restafval, zelfs niet in zakken of bakken. Je kan ook kiezen voor kippen om alle eetbare afval te ruimen, maar dan raak je nog een gedeelte niet kwijt (eierschalen, rot en beschimmeld afval, niet alle tuinafval). Daarom werd nu een bruine afvalbak in het leven geroepen waarin je alle afval van etensresten kwijt kunt. Deze bak wordt, voor een vaste prijs per omhaling, gebruikt om alle verteerbare en vergistbare etensresten en klein groenafval (bloemresten, kleine plantjes, …) te verwerken tot biogas en een bruikbare restfractie. In deze bruine bak kan je gerust beentjes, mest en feces van kleine huisdieren, koffiefilters en koffiegruis vermengen. Let goed op want op die manier kan je met de bruine bak flink besparen op je restafval (wat in de zwarte bak/zak thuishoort), wat je een aardige stuiver kan opleveren. Ik zou zeggen: doe het goed en gebruik hem wel ! Iedereen en uiteindelijk het milieu en klimaat winnen er bij!

Wat hadden we een mooie zomer. In de tuin waren de resultaten schitterend: een goede vroege oogst, lange droge periodes afgewisseld met niet te veel regen, weinig plagen en ziektes. Over het algemeen kan gesteld worden dat we een mooie zomer hadden. September, (hopelijk) niet al te warme en geen herfststormen. Oktober wordt zo een beetje een overgangsmaand, eentje om achteruit te kijken maar ook om vooruit te plannen.

In de moestuin is het hoog tijd om de laatste vruchten te oogsten vooraleer de vorst toeslaat. De pompoenen zijn aan oogsten toe en mogen van het veld gehaald worden eens ze de juiste kleur hebben en het steeltje verhout is. Bewaar ze op een droge, vorstvrije plaats, best op een ondergrond die droog blijft. Je kan ze natuurlijk ook direct gaan gebruiken in soepen en allerlei andere gerechten. De meeste soorten zijn eetbaar, maar ga er van uit dat sierfruit (de kleinere grillige soorten) meestal niet eetbaar zijn.

Naar het einde van oktober toe kan je ze natuurlijk gaan uithollen en gebruiken als lamp voor Halloween of als basiselement van een bloemstuk. Je kunt allerlei toepassingen vinden op het internet en als je rondom u kijkt. Ikzelf gebruik meestal een paar van mij pompoenen om aan de deur of op het terras te leggen tot de vorst komt, natuurlijk op een plaats waar ze niet nat worden.

Je kan in oktober nog andere vruchten oogsten zoals late struikboontjes (al dan niet om als witte/bruine/zwarte bonen over te houden). Laat alles goed drogen en controleer regelmatig op schimmels en rot. Wortelen kan je nu ook oogsten en zelfs al inkuilen. Rode bieten zijn nu op hun best en worden best binnengehaald voor de eerste kou. Terwijl je oogst, denk er aan om de bollen van dahlia en canna uit de grond te halen en goed te laten drogen. Met late appelsoorten kan je nog wat appelmoes maken om te bewaren of bewaar de vruchten in  droge houten bakjes waarin de lucht kan circuleren. Bewaar deze vruchten op een koele, luchtige plaats. Doe dit ook zo voor peren, noten, kastanjes en eikels.

Maar je kan ook nog je tuin voorbereiden voor het volgende jaar. Oktober is een goede maand om look te planten, plantajuinen, en zelfs al sla te zaaien. Uiteraard kan je ook nog veldsla zaaien. Met de geoogste witloofwortelen kan je ook al aan de slag om lekkere verse witloofstronkjes op te kweken. Uiteraard is oktober de ideale maand om struiken te verplanten en fruitbomen aan te planten. Probeer misschien ook eens om kleinfruit aan te planten (aalbessen, kruisbessen, paters). Of waag je eens aan de opkweek van champignons, shi-take, oesterzwammen of andere paddenstoelensoorten.

Wat was het een mooie zomer, hij begon in juli met bakken en braden om plots om te keren met overvloedige regen. Aansluitend kwam alles wat tot rust en kregen we terug aangename temperaturen. Hopelijk heb je niet te veel schade door de hitte of de overvloedige regen, maar heb je echt een vruchtbare zomer gekregen met veel fruit, groenten en bloemen en weinig onkruid, ziektes en plagen.

September is een maand waarin de zomerbloeiers nog volop bloeien. Wil je de bloei verlengen? Verwijder dan regelmatig uitgebloeide bloemen en stengels. Je kan ook van het moment gebruik maken om van sommige planten stekken te nemen en op te kweken om (vorstvrij) te laten overwinteren. Het is ook volop de periode om na te denken over het volgende voorjaar, want nu is de periode om voorjaarsbloeiende knollen, bollen en planten te selecteren en aan te kopen. Krokussen, sneeuwklokjes, narcissen, tulpen of om te verwilderen: fritillaria, cyclamen, blauwe en witte druifjes, scilla en winterakoniet. Tweejarige planten die je opkweekte dit jaar, mogen nu hun definitieve plek krijgen.

Denk je er aan om grote veranderingen in de tuin aan te brengen? Dan is het nu het moment om het terras aan te leggen of uit te breken, tegels te wippen of gazon aan te leggen. Vijvers en wadi’s aan te leggen of op te kuisen. Begin ook met het verplaatsbare of opblaasbare zwembad, dat de zomer op je terras of in je tuin doorbracht, op te ruimen. Als geen chemische middelen gebruikt zijn om het water proper te houden, probeer dan zoveel mogelijk van dit zwemwater te hergebruiken om de tuin water te geven, je terras en/of auto te kuisen, toiletten door te spoelen. Als er niets meer in je serre of koude kas staat, kan je dit water gebruiken om de grond eens goed door te spoelen.

Je bestaande gazon kan nog een opfrisbeurt gebruiken door nog een laatste maal te verticuteren of te beluchten (met een gaatjesmaker of riek) en vervolgens te bestrooien met een najaarsmeststof (zonder stikstof). Blijf je gras maaien, maar niet te kort. Om met een veilig gevoel de winter in te gaan kan je nog eens je klimplanten nazien, uitgedroogde bloemen en afgestorven takken verwijderen en te losse takken en uitlopers vastleggen. De herfststormen komen er aan.

Pluk ook tijdig, maar niet te vroeg, de rijpe peren en appels. Noten, kastanjes en eikels beginnen te vallen en kunnen verzameld worden. Geef op openbare plaatsen iedereen de kans te genieten van de vruchten van de natuur en ga niet alles oprapen voor jezelf. Pluk geen onrijpe vruchten, sla geen noten en kastanjes af die niet rijp zijn. Gooi niet met stokken of stenen achter vruchten, misschien kwets je iemand ongewenst of beschadig je bomen en struiken.

Na een lange, uitzonderlijk droge periode kwam eindelijk wat regen. Maar eigenlijk veel te weinig. Niet getreurd, alles bleef groeien en bloeien, ziekten en plagen staken zelfs de kop op. Ondertussen is de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar ook niet meer weg te denken. Heb je last van dit beestje, of vermoed je dat het om de Aziatische hoornaar gaat? Blijf er van weg, laat het vermoedelijke nest gerust en contacteer Vespa-watch (vespawatch@inbo.be); zij zorgen voor de nodige acties.

Juli is de maand waarin we volop genieten van onze tuin, volop kweken, laten groeien en snoeien en onze vijvers onderhouden. Ook moeten we alles goed in het oog houden om ziektes en plagen te vermijden. Bladluizen en ander ongedierte, ziektes zoals meeldauw , bladrot, neusrot en zo veel meer kunnen in heel korte tijd en bij de minste verandering van weersomstandigheden de kop opsteken. Sproei je niet graag met chemische middelen, gebruik dan biologische, maar je moet er snel bij zijn! In de handel vind je voldoende middelen voor de hobbytuinder, maar gebruik ze slim en in de opgegeven dosissen en verhoudingen!

In juli en augustus kan je gazon veel afzien door de straling van de zon, droogte en te weinig regen. Heb je, in het voorjaar (tot juni) niet genoeg kunnen bemesten wegens de droogte? Doe het dan alsnog begin juli, maar enkel als er enkele dagen regen zijn aangekondigd. Maai ook je gras niet te kort en niet te veel, verwijder lastige onkruiden met een mesje voor ze bloeien. Gebruik desnoods een langzaam vrijkomende meststof die de groei van onkruiden en mos onderdrukt.

In juli mag je ook alle uitgebloeide bloemen van vaste planten verwijderen en kan je alsnog de struiken, die bloeiden in het voorjaar, een vormsnoei geven. Hou ook de buxus zeker in het oog, de beestjes steken weer de kop op. Bij éénjarige bloeiers pluk je de uitgebloeide bloemen en bladeren weg, zo geef je ze nog een kans om nog eens te bloeien. Geef potplanten minstens om de 2 dagen water bij warm weer, zorg er echter ook voor dat ze niet te nat blijven staan. De moestuin, bloembakken en terraspotten geef je 2 à 3 maal water per week. Geef water het best in de voormiddag, dan heeft de plant de mogelijkheid om op te drogen en hiermee vermijd je veel ziekten en plagen.

In juli en augustus kan je nog heel veel zaaien en planten: struikbonen, witloof, Chinese kool, herfstradijs, wortelen, radijs, spinazie, basilicum, bonenkruid, marjolijn, peterselie, ijsbergsla, andijvie, veldsla, postelein, bloemkool, boerenkool, savooikool, spruitkool, enz. . Daarnaast kan je nu heel veel oogsten: ui, sjalot, salades, tomaten, aardappelen, look, radijs, komkommer, aubergines, paprika, wortelen, erwten bonen, aardbeien, pruimen, kersen, krieken, enz. … .

De maand april is de maand waarin we aan het werk kunnen gaan in de tuin en de serre. We moeten er erg op letten dat we ons niet te veel laten (ver)leiden door een periode met zonneschijn. Het kan ’s nachts nog steeds onverwacht en stevig doorvriezen. Een stevige aprilse gril kan veel werk in één hevig moment kapot maken of zorgen voor grote vertraging. De krokussen, sneeuwklokjes en helleborussen zijn verdwenen en de narcissen, tulpen, hyacinten, muscari (witte of blauwe druifjes) en andere voorjaarsbloeiers bloeien volop. De eerste bloesems tooien de fruit- en andere bomen. Geniet van deze pracht zolang het kan!

Als je rekening houdt met voorgaande raadgevingen, kan je veel bereiken. Ruim in de eerste plaats zoveel mogelijk onkruid op voor het gaat bloeien. Steek de graskanten van je gazon mooi af of zorg voor mooie randen langs je borders. Het terras mag een grondige kuisbeurt krijgen en de tuinmeubels afgewassen. Verwijder alle groenaanslag en haal je terras- en bloempotten buiten. Snoei de uitgebloeide bloemen van voorjaarsbloeiers weg, als het loof gaat liggen mag je dit ook verwijderen. Hou je van veel bloeiende bloemen? Probeer dan eens een combinatie van verschillende veldbloemen in je borders. Vanaf april mag je die gerust ter plaatse zaaien. Hierbij denk ik aan leeuwenbekken, reukerwten (deze hebben ondersteuning nodig), duizendschonen, sleutelbloemen, klaprozen, strobloemen, lamsoor, bosanemonen, koekoeksbloemen, madeliefjes, korenbloemen, … . Kortom er zijn zodanig veel soorten dat je echt je tuin en bloembakken stevig kan opfleuren zonder al te veel werk. Je zorgt intussen ook voor een levendig geheel wat deze bloemen trekken veel nuttige insecten, bijen en vlinders aan.

Wanneer een lange periode met weinig vorst wordt aangekondigd, kan je het gazon voorbereiden om te verticuteren. Strooi eerst een middel dat het mos en vervelende onkruiden in je gazon te lijf gaat en misschien tevens een beetje bemest. Let er op dat je best biologische middelen gebruikt. Deze bestaan in alle vormen en kleuren en bieden even goed een diervriendelijke en duurzame oplossing. Na een periode van 7 à 10 dagen moet het resultaat zichtbaar zijn van deze bewerking en kan je het gazon verticuteren. Wanneer je mechanische toestellen gebruikt, stel ze dan niet te diep in en beperk de schade door niet te veel op eenzelfde plaats te werken. Hou wat vers graszaad achter de hand en misschien ook wat zand en  teelaarde om kale plekken en putten terug op te vullen.

 In de serre of koude kas kan je al de eerste groenten oogsten (sla, veldsla, bloemkool uit de weeuwenteelt e.d.) . Let er op dat je de vorstgevoelige planten beschermt. Zet je heel gevoelige planten even in de verwarmde garage, veranda of zelfs in huis als het te koud zou worden. De randen van de vijver mogen opgekuist worden. De pompen, fonteintjes en filters krijgen een grondige reinigingsbeurt en mogen volop werken.

We vatten het jaar aan met enkele dagen zon, gevolgd door een dag met sneeuw die overging in overvloedige regen. De temperaturen evolueerden binnen enkele uren van -3 naar +13 graden. Deze periode werd gevolgd door een nieuwe periode met enkele koude en vochtige dagen. Zo bewijst de natuur nog maar eens hoe grillig en meedogenloos zij te werk kan gaan. Hiermee moeten wij rekening houden als we aan de slag gaan in de tuin en we mogen ons niet laten vangen door enkele uren of dagen mooi weer en zonneschijn.

Sommige mensen willen heel vroeg beginnen in de hoop er vroeg bij te zijn. Zo zag ik in december iemand die al paprika en tomaten zaaide binnenshuis, hij wou ze vanaf begin maart in zijn serre plaatsen. Een ander wou begin januari zijn gazon maaien omdat het gras naar zijn aanvoelen te hoog stond (5cm !). Uit ervaring weet ik dat dit veel te vroeg is en er niet voor zorgt dat je vroeger grote planten of rijpe vruchten hebt of een prachtig groen tapijt het ganse jaar kan aanhouden. Doe alles op zijn tijd. Het zal je veel ellende en nutteloos werk uitsparen.

Februari is een maand waarin nog niet veel kan en mag gebeuren in de tuin en je nog wat geduld moet oefenen. Midden tot eind februari kan je starten, indien dat nodig is, met wat te bekalken. Doe dit op een dag waar regen aangekondigd wordt, zo vermijd je dat de kalk teveel uitwaait. Gebruik zeewierkalk of andere kalk voor tuingebruik die uit korrels bestaat. In ieder geval moet een hoge graad van magnesium aanwezig zijn. Weet ook dat je best niet jaarlijks bekalkt (beter om de 3 à 4 jaar) en dat je nooit mag bemesten na het kalken. Laat beter een aantal weken tussen. Het heeft ook geen nut om eerst te bekalken en dan onmiddellijk te spitten. Laat de kalk rustig in de grond doordringen. Bekalk ook niet te laat. Eind maart is het uiterste moment om te bekalken omwille van de werking van de meststoffen. Spitten kan, als de grond voldoende opwarmt en snel opdroogt.

Als de eerste warmte komt, ruim dan eerst alle overbodige stronken, bladeren, takken en afval op. Plaatsen waar je vroeg wil zaaien of planten kan je opwarmen door ze af te dekken met plastiek of vliesdoek. Als er mislukkingen zijn, dan is vooral koude grond hiervoor verantwoordelijk. Snoei je fruitbomen eind februari als het niet vriest. Behandel ze aansluitend tegen insecten en schimmels. Voorzaaien kan binnenshuis, maar let dan ook op dat je niet te snel uitplant. Erwten kan je zo binnenshuis zaaien en in de loop van maart buiten planten, mits het niet te hard vriest. Je kan in februari nog steeds aan de slag om binnenshuis (of in de garage of vorstvrij tuinhuis) witloofwortels of champignons en/of oesterzwammen op te kweken. Spruit- en kiemgroenten zijn een welkome afwisseling om van de eerste vitamientjes te genieten!

November, maand van de vallende bladeren en kortere dagen, we leven weer in de wintertijd. Het is vroeg donker, fris ’s morgens, soms mistig en misschien al de eerste vorst en sneeuwbuitjes. November is ook de maand waarin we de overledenen gedenken en al eens een kerkhof bezoeken. We zien daar, ondanks het kille weer en de trieste sfeer, dat veel bloemen en planten zich tooien in al hun pracht.

In november gaan we meestal de niet vorstvrije planten verhuizen naar ofwel de koude kas, de verwarmde serre, de veranda, de garage of het tuinhuis. Sommigen kunnen hun planten in een oranjerie zetten of zelfs laten stallen bij iemand die hiervoor speciaal is ingericht. Wist je dat je planten het jaar door kunt huren om op je terras, in huis, op je binnenkoer te plaatsen in het voorjaar en de zomer en dat deze planten dan afgehaald worden om de koude periodes in speciale kassen of serres door te brengen? De keuze aan exotische planten, waarvoor dit mogelijk is, is zeer uitgebreid en gaat van klein tot enorm groot.

Als je de mogelijkheid hebt om je kuip- en potplanten binnen te zetten in een vorstvrije ruimte, moet je een aantal regeltjes volgen. Je plant mag op geen enkel moment kunnen bevriezen, ze moet altijd goed kunnen ademen, moet vocht krijgen (maar weinig) en heeft graag veel licht. Het is niet zo dat je alle loof en bloemen moet verwijderen voor je ze opbergt. Laat dit loof en de bloemen staan en laat de planten volledig tot rust omen. Dit doe je best door geen water meer te geven en zeker niet te snoeien of knippen aan de plant. Als het in je bergingsplaats toch licht kan vriezen, zorg er dan voor dat je de plant kan beschermen in geval van hevige vorst.

Andere planten die licht vorstgevoelig zijn en die je niet kunt verplaatsen, kan je beschermen met jute, stro, gaatjesplastiek, doeken e.d.. Als je plastiek gebruikt, zorg er dan best voor dat de plant kan ademen en niet in contact komt met condenswater dat bevriest aan de binnenkant van de plastiek. Kleinere planten kan je beschermen met afgevallen bladeren of omgekeerde emmers of bloempotten over de planten. Hier geldt de regel dat ze graag eens licht hebben en ook best niet in contact komen met bevroren vocht. Eventueel kan je ze zelfs bedekken met wat compost.

Denk ook aan je vijver en je buitenkranen bij hevige vorst. Leeg alle bakken, potten, emmers, opvangvaten en dergelijke meer zodat ze niet kapotvriezen op ijzige dagen! Het kan je veel geld besparen! Je hebt immers in de winter geen voorraad water nodig om je planten te begieten of je tuin te besproeien. Denk ook aan je pompen en verluchtingstoestellen. Vergeet niet om je look en je voorjaarsbloeiende bollen te planten!

Na een lang vochtig voorjaar met 10 maanden regen en een kwakkelende zomer met pieken en dalen, warmte, droogte en regelmatig vocht, kunnen we concluderen dat w el bij al nog matige resultaten hebben. Mijn tomaten zijn groot en lekker al zijn ze er dit jaar een drietal weken later aan begonnen dan in voorgaande jaren. De paprika’s missen de warmte die ze tijdens het opgroeien nodig hebben. De bladluizen, witte vlieg en andere plagen hebben zich ook al ruimschoots aangeboden.

Maar nu is het moment aangebroken waarop we volop kunnen oogsten, opruimen, snoeien en winterklaar maken van onze tuin en het materiaal, bloembakken, zwembad en vijver. Als we het zwembad gevuld hebben met gewoon water (zonder toevoeging van chemische middelen, chloortabletten, …) dan kunnen we dit gebruiken om de planten water te geven, giet dit niet zomaar weg. Kuis dan je zwembad af met een handborstel, spoel grondig na en laat het badje drogen. Pas als dit zwembad goed droog is kan je het opbergen voor een lange periode. Bloembakken waarvan de bloemen uitgebloeid zijn of die we liever niet meer zien staan, kunnen we opkuisen zoals hierna beschreven. We verwijderen alle groen en/of verdroogde bladeren en stengels en gooien die op de composthoop (als ze geen ziektes hebben of door plagen getroffen zijn). Of we brengen dit naar de groenkar en gooien het zeker niet in de bladkorven die zullen verschijnen in het straatbeeld. De eventuele plastieken kaartjes die aangaven welke bloemen het waren gooien we in de PMD-zak. De bloemaarde gooien we niet weg maar recupereren we door ze uit te strooien in de borders of in de moestuin. We laten die ter plaatse rusten tot na de winter.

We kunnen ons gazon stilaan wat minder maaien en maaien niet meer op de laagste stand. Een laatste maal verticuteren in september geeft het gazon de kans zich te herstellen en stevig, zonder veel mosvorming, de winter in te gaan. Nu de vogeltjes uitgebroeid zijn kunnen we de hagen en coniferen een snoeibeurt geven om strak de winter in te gaan. Vergeet ook niet om je aardbeiplantjes (de uitlopers van dit jaar) uit te planten in potjes om die dan als verse plant te gebruiken in het volgende voorjaar). Vroege vogels beginnen eind september al aan het klaarmaken en oppotten van zelfgekweekte witloofwortels. Pluk regelmatig fruit van je fruitbomen. Verspreid uw plukperiode want de smaak van het fruit verandert elke dag door de suikervorming. Zorg eens voor een originele confituur van je vruchten of maak ze in, verwerk ze tot compote, vruchtensap of leg ze in in bokalen. Je kan ze ook gebruiken in een rumtopf. De echte moestuinlefhebber zal na het oogsten overgaan tot het zaaien van typische wintergroenten, groenbemesters of zal zijn onbewerkte stukken grond winterklaar maken. Geniet ook van de heel mooie verkleuringen die verschijnen in de tuin.